Wokół mycia paneli narosło sporo przesady. Krążą liczby mówiące o kilkudziesięciu procentach odzyskanej wydajności, a badania z europejskich instalacji pokazują skalę o rząd wielkości mniejszą. Poniżej to, co wynika z pomiarów, i lista rzeczy, które przy czyszczeniu potrafią zrobić więcej szkody niż sam brud.
Ile naprawdę traci zabrudzony panel
Pierwsza ogólnoeuropejska analiza strat od zabrudzeń dała konkretne widełki. Przy założeniu, że deszcz zmywa brud skutecznie, średnia roczna strata w Europie wynosi około 0,9%. Przy założeniu pesymistycznym – że deszcz radzi sobie tylko w niewielkim stopniu – rośnie do około 5,3%.
W polskim klimacie, z opadami rozłożonymi w miarę równomiernie przez rok, realny przedział to zatem kilka procent, a nie kilkadziesiąt. Warto to wiedzieć przed zamówieniem usługi, która ma się „zwrócić w kilka miesięcy”.
To nie znaczy, że mycie nie ma sensu. Znaczy, że ma sens w konkretnych sytuacjach:
- panele położone płasko lub pod małym kątem – deszcz z nich nie spływa, tylko wysycha, zostawiając osad,
- sąsiedztwo pól, dróg gruntowych, zakładów przemysłowych – pyłu przybywa szybciej, niż deszcz go zmywa,
- drzewa nad instalacją – ptasie odchody i żywica to zabrudzenia punktowe, których deszcz nie usuwa,
- porosty i mech przy dolnej krawędzi – potrafią trwale zacienić dolny rząd ogniw.
Zabrudzenie punktowe jest groźniejsze niż równomierny kurz. Zacieniony fragment jednego ogniwa obniża pracę całego łańcucha modułów, więc jedna plama potrafi kosztować więcej niż warstwa pyłu na całej połaci.
Jak często myć
Dla typowego dachu skośnego wystarczy raz lub dwa razy w roku – zwykle wczesną wiosną i jesienią. Wiosną schodzi to, co nazbierało się przez zimę, jesienią liście i pyłki.
Instalacje płaskie, w sąsiedztwie źródeł pyłu albo pod drzewami wymagają częstszej kontroli. Nie chodzi o sztywny harmonogram, tylko o zaglądanie na dach po dłuższych okresach bez deszczu.
Czym myć
Zasada jest prosta: czysta, letnia woda i coś miękkiego. Sprawdzają się mikrofibra, miękka gąbka i szczotka z delikatnym włosiem, najlepiej na teleskopowym drążku, żeby pracować z ziemi.
Szerzej o doborze narzędzi i środków piszemy w osobnym wpisie: czym myć panele fotowoltaiczne. Jeśli rozważasz zlecenie tego firmie, przyda się też zestawienie kosztów mycia paneli.
Czego nie robić
Ta lista jest ważniejsza od poprzedniej, bo błędy przy myciu bywają nieodwracalne.
- Nie myj rozgrzanych paneli. Zimna woda na gorącym szkle to szok termiczny, który może uszkodzić strukturę modułu. Pracuj wcześnie rano albo wieczorem, gdy powierzchnia jest chłodna.
- Nie używaj detergentów ani chemii. Środki myjące potrafią wejść w reakcję z materiałami modułu i uszkodzić ogniwa. Sama woda wystarcza do usunięcia kurzu.
- Odpuść szorstkie gąbki, skrobaki i twarde szczotki. Zarysowana powłoka antyrefleksyjna to trwała strata wydajności – tym razem naprawdę mierzalna.
- Z myjką ciśnieniową ostrożnie. Można jej użyć, ale wyłącznie z regulacją mocy i odpowiednią dyszą. Zbyt silny strumień uszkadza uszczelnienia i połączenia modułów.
- Unikaj twardej wody prosto z kranu. Po wyschnięciu zostaje kamień, który osadza się na szkle i obniża uzysk – czyli efekt odwrotny do zamierzonego.
- Nie wchodź na panele. Moduł nie jest powierzchnią nośną; mikropęknięcia ogniw powstają bez widocznego śladu na szkle.
- Zimą nie skrobie się śniegu ani lodu. Warstwa śniegu zsuwa się sama, a próba jej usunięcia kończy się zwykle zarysowaniem albo upadkiem.
Kiedy lepiej to zlecić
Dach skośny, wysokość powyżej parteru, mokra powierzchnia i drążek z wodą to zestaw, przy którym najczęściej dochodzi do wypadków. Jeśli nie da się dosięgnąć paneli z ziemi lub ze stabilnej drabiny ustawionej na twardym podłożu, praca na wysokości powinna trafić do kogoś z odpowiednim sprzętem i asekuracją.
Konserwacja to coś więcej niż mycie
Sama czystość szkła jest najmniej istotną częścią utrzymania instalacji. Raz w roku warto sprawdzić także:
- zacienienie – drzewa rosną, a gałąź, której trzy lata temu nie było, potrafi zabrać uzysk większy niż całoroczny brud,
- mocowania i konstrukcję – luzy, korozję, obluzowane klemy,
- okablowanie – przetarcia izolacji, ślady po gryzoniach, poluzowane złącza,
- falownik – komunikaty o błędach, zabrudzone otwory wentylacyjne, temperaturę pracy.
Najlepszym narzędziem diagnostycznym nie jest oko, tylko monitoring produkcji. Porównanie uzysku miesiąc do miesiąca względem poprzedniego roku pokaże spadek, zanim zobaczysz cokolwiek na szkle – i podpowie, czy problem leży w zabrudzeniu, w zacienieniu, czy w awarii. Jeśli produkcja spadła wyraźnie, a panele wyglądają czysto, mycie nie pomoże i trzeba szukać przyczyny gdzie indziej.
